Europejski Poeta Wolności – Nominacje!

EPW 2020 – 2022

www.gdansk.pl

Europejski Poeta Wolności – lista nominowanychAnja Golob (Słowenia), Kateryna Kałytko (Ukraina), Marianna Kijanowska (Ukraina), Luljeta Lleshanku (Albania) i Petr Hruška (Czechy) to poeci i poetki nominowani do Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności 2022.

nominacje

Przyznawana od 2010 roku Nagroda znalazła trwałe miejsce na mapie wyróżnień literackich naszego kontynentu, a dla polskich odbiorców jej znaczenie wiąże się także ze zbudowaną wokół EPW unikatową serią wydawniczą oferującą przekłady najlepszej europejskiej poezji współczesnej.

Jury Nagrody Europejski Poeta Wolności pracowało online w składzie: Krzysztof Czyżewski (przewodniczący), Anna Czekanowicz, Paweł Huelle, Zbigniew Mikołejko, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg, Beata Stasińska, Olga Tokarczuk. Sekretarzem jury jest Andrzej Jagodziński.

Organizatorzy otrzymali 20 zgłoszeń reprezentujących wszystkie wybrane dla tej edycji języki i zawierających znakomite wiersze. Jury miało więc wyjątkowo trudny wybór. Po długich dyskusjach ostatecznie zdecydowano, że nominacje otrzymały cztery poetki: Anja Golob ze Słowenii, Kateryna Kałytko i Marianna Kijanowska z Ukrainy oraz Luljeta Lleshanaku z Albanii, a także jedyny mężczyzna w tym gronie – czeski poeta Petr Hruška.

– Całą tę piątkę łączy oczywiście tytułowa wolność, ale w każdym przypadku ma ona różne wymiary i odcienie, a poeci mają inną wrażliwość i posługują się różnymi poetykami. Są w tych propozycjach lapidarne a zarazem wyrafinowane obserwacje świata, którego nie rozumiemy, są poszukiwania wolności w życiu i sztuce, rozważania o wolności i tożsamości, zmysłowa poezja wolności osobistej czy bardzo przejmujące refleksje o wolności na podstawie tragicznych wydarzeń historycznych. Niezależnie od tego, kto z tej piątki wiosną następnego roku zostanie kolejnym Europejskim Poetą Wolności, już dziś można mieć pewność, że polscy czytelnicy poezji otrzymają pięć znakomitych tomów – komentuje Andrzej Jagodziński, Sekretarz Jury Nagrody.

Zgłoszeń do Nagrody mogli dokonywać tłumacze i tłumaczki literatury, wydawnictwa i inne podmioty wydające poezję. Zgodnie z regulaminem w tej edycji pod uwagę brane były utwory poetów i poetek piszących w następujących językach oraz różnych ich formach i dialektach: język albański, język czeski, język estoński, język niemiecki oraz języki górno- i dolnołużycki, język polski oraz język kaszubski, język norweski oraz języki saamskie (lapońskie) i język kweński, język słoweński, język ukraiński. Laureaci Nagrody Literackiej Miasta Gdańska otrzymują 100  000 zł (poeci) oraz 20  000 zł (tłumacze).


Nominowani do Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności 2022

Anja Golob (Słowenia) w tłumaczeniu Marleny Grudy i Miłosza Biedrzyckiego

– Wiersze Anji Golob pokazują człowieka w sytuacjach „pomiędzy”, w tekstach pozornie nieobecnych, scenach – wydawałoby się – najmniej znaczących, w didaskaliach. Autorka obnaża niedoskonałość języka, jego niedociągnięcia, a jednocześnie zwraca uwagę na jego sprawczą rolę oraz logiczną potencjalność wpływu na osiągnięcie pełnej wolności – opisują Marlena Gruda i Miłosz Biedrzycki, tłumacze, którzy zgłosili kandydaturę poetki.

Anja Golob (ur. 1976) – poetka, tłumaczka, publicystka oraz współzałożycielka i redaktorka naczelną wydawnictwa VigeVageKnjige specjalizującego się w wydawaniu komiksów i powieści graficznych. Pracuje również jako dramaturżka spektakli teatralnych i tanecznych. Dotychczas opublikowała 4 książki poetyckie w języku słoweńskim i jedną w języku niemieckim (we współpracy z Nikolaiem Vogelem). Jej wiersze były tłumaczone na język angielski, bułgarski, czeski, francuski, hiszpański, macedoński, niemiecki, polski, retoromański i serbski. Golob jest dwukrotną laureatką centralnej słoweńskiej nagrody poetyckiej im. Simona Jenki, otrzymała również nagrodę Stowarzyszenia Słoweńskich Krytyków Literackich. Ukończyła filozofię i komparatystykę na Uniwersytecie Lublańskim. Mieszka i pracuje w Lublanie i w Brukseli.

Kateryna Kałytko (Ukraina) w tłumaczeniu Anety Kamińskiej

– Wolność w tej książce to m.in.: „Wolność odczuwania strachu – jak wolność przygarnięcia psa, / picia wina na dachu, od końca zaczynania książki, / myślenia o miłości jak o krysztale w żyłach, / niewyrażenia zgody, żeby lekarz / spiłował twoją jemiołę.” Te subtelne, surrealistyczne wiersze są niesłychanie zmysłowe. Niemal namacalnie czuje się w nich powiew wiatru, chłód śniegu, kwaśny smak cytryny. Są delikatne, pełne zjawiskowych obrazów i metafor, a jednocześnie niezwykle silne – mocą świadomej kobiety, która tworzy i chroni to, co kocha, jak wilczyca – czytamy w rekomendacji Anety Kamińskiej.

Kateryna Kałytko (ur. 1982) – poetka, prozaiczka i tłumaczka. Pochodzi z Winnicy na Ukrainie. Autorka kilku książek poetyckich oraz prozatorskich. Laureatka wielu ważnych nagród literackich, m.in. Vilenica Crystal w Słowenii (2016), Nagrody im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego Polskiego Instytutu w Kijowie (2017), Książki Roku BBC (2017), LitAkcent Roku (2014, 2018, 2019), Nagrody Miasta Literatury UNESCO (2019) oraz Women in Arts Ukraińskiego Instytutu i UN Women (2019). Jest tłumaczką i popularyzatorką współczesnej literatury Bośni i Hercegowiny. Wydała przekłady książek takich autorów jak: Miljenko Jergović, Emir Kusturica, Nenad Veličković, Mileta Prodanović, Uglješa Šajtinac, Ozren Kebo, Meša Selimović. Za swoje przekłady otrzymała nagrodę czasopisma „Kurjer Krywbasu” oraz wyróżnienie METAPHORA. Należy do ukraińskiego PEN Clubu.

Marianna Kijanowska (Ukraina) w tłumaczeniu Adama Pomorskiego

– Kijanowska wydała dotąd 12 tomów poezji (w tym tom wierszy zebranych). Ostatni, „Babi Jar. Na głosy” (2017), przyniósł autorce w lutym 2020 roku Nagrodę im. Tarasa Szewczenki, czyli najwyższą nagrodę państwową Ukrainy. Na tom składają się 64 wiersze. Koncept – głęboko zresztą przeżyty – oddania głosu ofiarom Babiego Jaru, miejsca męczeństwa dziesiątków tysięcy Żydów kijowskich rozstrzelanych tu w 1942 roku przez SS we współpracy z ukraińskimi jednostkami kolaboracyjnymi, zrodził się zapewne nie bez wpływu lektury poetów polskich – opisuje w zgłoszeniu do Nagrody Adam Pomorski.

Marianna Kijanowska (ur. 1973) – poetka, tłumaczka, autorka szkiców literackich i prozy artystycznej. Należy do pokolenia, które twórczość literacką podjęło w latach 90., w ponownie niepodległej Ukrainie. We Lwowie aktywnie działała w powstałym w 1996 roku Stowarzyszeniu Pisarzy Ukrainy, należy również do Ukraińskiego PEN Clubu. W 2003 roku przebywała w Warszawie jako stypendystka programu GAUDE POLONIA, uczestniczyła w festiwalach literackich i akcjach artystycznych w Polsce. Zabłysła jako tłumaczka wirtuozerskimi przekładami wierszy dla dzieci Tuwima i znakomitymi, nowatorskimi translacjami Leśmiana. Prócz licznych publikacji prasowych – w tym stałej rubryki „Nowa Literatura Polska” w gazecie „Kurjer Krywbasu” – ogłosiła drukiem osobne tomy przekładów z polskich poetów współczesnych (m.in. Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego i Adama Wiedemanna).

Luljeta Lleshanaku (Albania) w tłumaczeniu Doroty Horodyskiej

– W dwóch zbiorach poezji Luljety Lleshanaku, „Prawie wczoraj” [Pothuajse dje] i „Homo Antarcticus”, z których pochodzi 8 wierszy wybranych do konkursowej prezentacji, dominującym wątkiem jest relacja pomiędzy wolnością a tożsamością. Relacja ta staje się coraz ważniejsza dla człowieka żyjącego w XXI wieku w warunkach błyskawicznego rozwoju technologii komunikacyjnych, a co za tym idzie, w skrajnej demokratyzacji tej komunikacji, eksponującej jednostkę w stopniu dotychczas nieznanym – czytamy w rekomendacji Doroty Horodyskiej.

Luljeta Lleshanaku (ur. 1968) – poetka, dziennikarka, tłumaczka, autorka scenariuszy. Ukończyła filologię albańską na Uniwersytecie w Tiranie. Od 1994 roku opublikowała 8 tomików wierszy w języku albańskim. Jej twórczość publikowana była w Austrii, Chorwacji, Francji, Hiszpanii, Polsce, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Włoszech. W ramach drugiej edycji EPW w 2011 roku ukazał się w Polsce jej zbiór „Dzieci natury” [Femijët e natyrës; tłum. Dorota Horodyska]. Lleshanaku jest laureatką kilku nagród literackich, m.in.: Crystal Vilenice 2009 – nagroda Międzynarodowego Festiwalu Literackiego w Słowenii (przed nią żaden albański twórca nie został uhonorowany tym wyróżnieniem); Srebrne Pióro 2000 – najwyższe albańskie wyróżnienie literackie przyznane przez Ministerstwo Kultury; Autor Roku 2013 – nagroda Targów Książki w Tiranie; albańska nagroda Kult 2013; Autor Roku 2013 (poezja) – nagroda Targów Książki w Prisztinie; PEN Albania 2016. Luljeta Lleshanaku pełni obecnie funkcję dyrektora ds. Badań w Instytucie Badań nad Zbrodniami i Konsekwencjami Komunizmu w Tiranie. Prowadzi także wykłady w Akademii Filmu i Multimediów Marubi w Tiranie.

Petr Hruška (Czechy) w tłumaczeniu Doroty Dobrew

– Wiersze Petra Hruški wyrastają z obserwacji – pozornie pozbawionego poezji – życia codziennego. Ich podstawą jest percepcja zmysłowa, zwłaszcza wizualna i słuchowa, intymnego mikroświata człowieka w otaczającej go – i osaczającej – bezwzględnej postindustrialnej rzeczywistości. Twórczość Petra Hruški jest lapidarna i pozbawiona stylistycznych ozdobników, jakby balansowała na granicy poezji. Pełne zwykłych ludzkich spraw wiersze, sprawiają wrażenie prostych komunikatów, ale w istocie są wyrafinowaną, intelektualną poezją ukrytą w wyważonych, wnikliwych i oryginalnych obrazach – opisuje Dorota Dobrew.

Petr Hruška (ur. 1964) – czeski poeta, scenarzysta, historyk i teoretyk literatury. Z wykształcenia inżynier. Mieszka w Ostrawie, pracuje w Czeskiej Akademii Nauk oraz jako wykładowca uniwersytecki. Jest autorem kilku zbiorów poezji. Za tomik „Darmata” (2012) otrzymał Nagrodę Państwową w dziedzinie literatury. Jest też laureatem kilku innych prestiżowych nagród, m.in. Nagrody im. Jana Skácela i Dresdener Lyrikpreis. Jest autorem 2 monografii: „Někde tady. Český básnik Karel Šiktanc” [Gdzieś tutaj. Czeski poeta Karel Šiktanc; 2010] i „Daleko do ničeho. Básník Ivan Wernisch” [Daleko do niczego. Poeta Ivan Wernisch; 2019]. Pisze również krótkie prozy, eseje i szkice literackie. Jego utwory zostały przetłumaczone na wiele języków. Instytut Mikołowski wydał 2 tomiki poetyckie Petra Hruški w przekładzie Franciszka Nastulczyka: „Mieszkalne niepokoje” (2011) i „Darmaty” (2017).


Dotychczasowi laureaci i laureatki Nagrody Literackiej Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności

2010 – Uładzimir Arłow (Białoruś) w przekładzie Adama Pomorskiego;

2012 – Durs Grünbein (Niemcy) i jego tłumacz Andrzej Kopacki;

2014 – Dorta Jagić (Chorwacja) i jej tłumaczka Małgorzata Wierzbicka;

2016 – Ana Blandiana (Rumunia) i jej tłumaczka Joanna Kornaś-Warwas;

2018 – Linda Vilhjálmsdóttir (Islandia) i jej tłumacz Jacek Godek;

2020 – Sinéad Morrissey (Irlandia) i jej tłumaczka Magda Heydel.


Więcej informacji o Nagrodzie można znaleźć na stronie www.europejskipoetawolnosci.pl.

Organizatorem Festiwalu i Nagrody Europejski Poeta Wolności jest Instytut Kultury Miejskiej i Miasto Gdańsk.

Idą Święta… Czekamy na prezenty…

W Instytucie Kultury Miejskiej zakończyły się już prace nad publikacją Łączy nas Gdańsk. Gdańsk wielu kultur zawierającą eseje na temat śladów różnych nacji obecnych w przestrzeni naszego Miasta. To plon naszych letnich wycieczek, o których pisaliśmy wcześniej. Drukarnia obiecała, że książeczka będzie gotowa przed Świętami. Czekamy więc. To nasz świąteczny prezent.

A na razie poniżej wykaz autorów i tytuły tekstów, jakie będziemy mogli przeczytać. Wstęp napisali Jan Daniluk i Joanna Raftopulos, Anglia opisana została piórem Jana Szkudlińskiego, W poszukiwaniu francuskich śladów wędrowała Anna Perz, o Żydach gdańskich mówi Monika Bahyrycz, Kaszubskie oblicze Gdańska pokazuje Beata Jankowska, o Gdańskim rezerwacie tożsamości pisze Marta Szagżdowicz, Na co zwracają uwagę Niderlandczycy i Flamanowie podczas spaceru po Gdańsku pokazuje Anna Kotula, o Zakotwiczonych w Gdańsku. Ormianach nad Motławą pisze Marta Szagżdowicz, Krzysztof Kucharski opowiada o Gdańskich dolach i niedolach Rosjan, Gdańsk w szkocką kratę. Kupców i najemników nad Motławą opisuje Michał Ślubowski, o Gdańsku między wojnami opowiada Krzysztof Kucharski, Vlada Honcharenko pisze o Ukraińcach w Gdańsku, a po Śladach kultury włoskiej wiedzie Olga Radziejewicz. Projekt graficzny książeczki jest dziełem Jana Rośka. Poniżej jedna z ilustracji.




Śladami wielu kultur po Gdańsku

W te wakacje wciąż nie mogliśmy podróżować daleko, ale okazało się to świetną okazją do poznawania i odszukiwania śladów różnych kultur i krajów w Gdańsku! Zakończył się cykl szesnastu spotkań, podczas których młodzi gdańszczanie i gdańszczanki poznawali historię i kulturę innych krajów wędrując po śladach Niderlandów, Chin, Włoch czy Ukrainy… obecnych w naszym mieście. Każde spotkanie to cześć warsztatowa w siedzibie IKM oraz spacer śladami danego kraju i jego kultury w Gdańsku. Każde spotkanie to była nowa przygoda! Warsztaty poprowadzili doświadczeni animatorzy i animatorki kultury, przewodnicy, przewodniczki, lingwiści i lingwistki.

Podziękowania od MiastoKreacji dla niestrudzonego Instytutu Kultury Miejskiej, Oli Szymańskiej, Asi Raftopulos, Ady Kamińskiej, wszystkich Przewodniczek i Przewodników, no i wreszcie… dla uczestników. Bez Was nie byłoby wędrówek.

Teraz czas na słowo pisane!

MiastoKreacja partnerem wakacyjnego programu Instytutu Kultury Miejskiej

Wakacje w IKM ////Gdańsk różnorodny kulturowo

16 spotkań, w każdy poniedziałek i środę – od 10.00 do 13.00 – przeznaczonych dla dzieci w wieku od 9 do 13 lat.

Obowiązuje limit 15 miejsc.

ZAPISY: joanna.raftopulos@ikm.gda.pl lub nr tel. 798 376 055.

Wakacje 2020 są wyjątkowe. Wciąż nie możemy podróżować daleko, ale możemy poszukać śladów różnych kultur i krajów w Gdańsku! ! Warsztaty poprowadzą doświadczeni animatorzy kultury, przewodnicy, kulturoznawcy, lingwiści. Partnerem projektu jest Fundacja MiastoKreacja. 

6 lipca 2020 – Niderlandy

Holandia, Niderlandy, Belgia, Flandria, Fryzja – czym się od siebie różnią i gdzie je znajdziemy na mapie? Dlaczego dzisiejszy Gdańsk jest zbudowany w stylu niderlandzkim? Czym była Hanza, i jak Gdańsk czerpał korzyści z należenia do niej? Jakie są dobrze nam znane przedmioty, produkty czy rośliny związane z kulturą i tradycją Niderlandów? Jak brzmi język niderlandzki? Odpowiedzi na te pytania poznamy podczas pierwszego wakacyjnego spotkania. 

Anna Kotuła jest między innymi kulturoznawcą. Mówi w języku niderlandzkim, gdyż przez siedem lat mieszkała w Rotterdamie. Tam też ukończyła studia. Na co dzień pracuje jako wielojęzyczna przewodniczka po Trójmieście. 

8 lipca – Niemcy 

Jak to się stało, że w Gdańsku mówiło się po niemiecku? I jak to się dzieje, że niemieckie słowa są takie długie? Podczas spaceru zobaczymy wiekowe zabytki, na których do dziś przeczytać można niemieckie sentencje, ale i współczesne fasady udekorowane niemieckimi napisami już w XXI wieku. Przypomnimy sobie wiadomości o Hanzie z poprzedniego warsztatu. 

Marta Szagżdowicz od dwunastu lat pracuje jako przewodnik po Trójmieście, opiekując się turystami z Polski, Niemiec i anglojęzycznymi. Z wykształcenia jest nauczycielem historii oraz języków niemieckiego i angielskiego. Gdańszczanka od urodzenia. 

13 lipca – Izrael  

Dowiemy się, kto mówi dziś językiem hebrajskim i skąd ten język pochodzi. Nauczymy się kilku podstawowych słów. Porozmawiamy o Izraelu i jego mieszkańcach, odnajdziemy to państwo na mapie, dowiemy się, jak wygląda, jak się w nim mieszka i co najchętniej jedzą Izraelczycy. Podczas spaceru śladami żydowskimi posłuchamy historii osiedlania się Żydów w Gdańsku, dowiemy się też, czym się zajmowali i gdzie mieszkali.  

Monika Bahyrycz jest hebraistką i politologiem, absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego. Od kilku lat pracuje w jednej z gdańskich korporacji, gdzie współpracuje na co dzień z Izraelem. Pasjonuje się współczesną kulturą i społeczeństwem izraelskim, ale i historią kultury żydowskiej w Polsce. 

15 lipca – Kaszuby  

Podczas spotkania poznamy w największym skrócie historię i kulturę Kaszub: zobaczymy mapę Kaszub, flagę, herb, hymny – istnieją 2 aktualnie śpiewane hymny, których słowa nawiązują do Gdańska! 

Poznamy legendy o stworzeniu Kaszub, ale w języku kaszubskim. Zobaczymy prawdziwy strój kaszubski i odkryjemy sztukę ludową. A podczas spaceru poznamy miejsca w Gdańsku związane z Kaszubami. 

Beata Jankowska – Jej pasją są Kaszuby. Jest licencjonowanym przewodnikiem turystycznym po województwie pomorskim. Na co dzień pracuje w szkole jako nauczyciel języka kaszubskiego oraz historii i kultury Kaszubów. 

20 lipca – Chiny  

Gdańsk z Chinami wiąże więcej niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Odkryjemy w Gdańsku miejsca, które wiążą się z tym krajem.  Zrozumiemy dlaczego w Gdańsku znajduje się chiński konsulat, a w Bibliotece Wojewódzkiej istnieje Gabinet Szanghajski. Zobaczymy przykłady dawnej sztuki inspirowanej dalekim wschodem. Zrozumiemy skąd się wziął tiktok, alilexpress oraz jak współczesne Chiny oddziałują na dzisiejszy Gdańsk. 

Michał Maj – magister sinologii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, przewodnik, pilot, tłumacz.  

22 lipca – Włochy  

Odkryjemy ślady włoskiego dziedzictwa na terenie Pomorza oraz Gdańska. Sprawdzimy, że wpływy te sięgają epoki żelaza i trwają po dzień dzisiejszy. Bursztyn, urny twarzowe, posągi nawiązujące do antycznych postaci, włoski renesans, pizza, teatr szekspirowski to tylko niektóre hasła, które zaprowadzą nas do śladów kultury włoskiej w naszym mieście. 

Olga Radziejewicz jest z zawodu architektem z polskim i brytyjskim doświadczeniem. Mówi płynnie w języku angielskim i włoskim. Od czasu studiów pracuje także jako przewodnik po Trójmieście.  

27 lipca – Rosja  

Podczas spotkania poznamy rosyjską kulturę, opowiemy o niezwykłych Rosjanach, odkryjemy rosyjskie symbole i tradycje. Dowiemy się czym jest cyrylica i posłużymy się nią w praktyce! W Gdańsku są miejsca, gdzie można zapoznać się z rosyjską kulturą i nauczyć się przy okazji kilku słów w języku rosyjskim. Rosjanie często odwiedzają Gdańsk, dlatego nie raz można usłyszeć język rosyjski. Podczas spaceru dowiemy się między innymi czym jest samowar i jaki jest związek bursztynu z Rosją. A także poznamy kilka bardzo starych kreskówek! 

Vlada Honcharenko mieszka prawie od pięciu lat w Gdańsku, w Polsce siedem lat. Mówi w języku ukraińskim i rosyjskim. Urodziła się w Ukrainie. Ukończyła studia kulturoznawcze w Katowicach. Interesuje się kulturą, sztuką i muzyką. 

29 lipca– Ukraina  

Ukraińcy są jedną z największych narodowych mniejszości w Polsce. Polskę i Ukrainę łączy wspólna historia, mają podobną kulturę, język, tradycje. W ostatnich latach te związki jeszcze się zacieśniają – z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej wielu Ukraińców przyjeżdża do Polski w poszukiwaniu lepszego losu. Jak wygląda obecnie życie na Ukrainie? Czy język ukraiński mocno różni się od polskiego w mowie i piśmie?  

Vlada Honcharenko  mieszka prawie od 5 lat w Gdańsku, w Polsce 7 lat. Mówi w języku ukraińskim, rosyjskim gdyż urodziła się w Ukrainie. Ukończyła studia kulturoznawcze w Katowicach. Vlada interesuje się kulturą, sztuką i muzyką. 

3.08 – Hiszpania  

Spacer po Gdańsku, śladami hiszpańskimi przeniesie nas w odległe czasy, gdy nad Matławą cumowały statki z wielu różnych krajów. W czasie spaceru dowiemy się co to były towary kolonialne i jakie najchętniej kupowali gdańszczanie. Dowiemy się także z jakiego powodu mieszkańcy dawnego Gdańska wyruszali na pielgrzymkę do grobu św. Jakuba starszego.  

Anna Kotuła jest między innymi kulturoznawcą i absolwentką Filologii Hiszpańskiej.  W Hiszpanii mieszkała ponad rok. Prowadziła też badania naukowe w Ekwadorze. Na co dzień Anna Kotuła pracuje jako wielojęzyczny przewodniczka po Trójmieście.  

5 sierpnia– Polonia w Wolnym Mieście Gdańsku 

Jak wyglądało życie naszych rodaków w mieście, które nie należało do żadnego państwa? Samo było miastem-państwem. Jakim językiem się posługiwali? Do jakich szkół chodziły ich dzieci? Czy mieli swoje gazety ? O tym i o wielu innych rzeczach dowiecie się podczas naszego spotkania. 

Będzie też mowa o życiu kulturalnym, muzycznym, sportowym i o organizacjach młodzieżowych. 

A potem udamy się na spacer. Zobaczycie gdzie spotykała się gdańska Polonia, gdzie była bardzo ważna polska szkoła, a gdzie kościół. A może jesteście ciekawi kto to był “bówka” ? 

Ewa Czerwińska jest licencjonowanym przewodnikiem trójmiejskim. Absolwentką studiów podyplomowych na Wydziale Historii Uniwersytetu Gdańskiego, o specjalności Gedanistyka. Od ponad dziesięciu lat współpracuje z Instytutem Kultury Miejskiej, w ramach projektu Gdańskie Miniatury. 

10 sierpnia – Francja  

Odkrywanie śladów francuskich w Gdańsku to opowieść wielowątkowa – kontakty środowisk handlowych i naukowych, codzienność mieszkających w Gdańsku uchodźców religijnych, splendor wizyt koronowanych głów i polityków, konflikty zbrojne w których miasto opowiadało się przeciw Francji, bądź też popierało jej interesy, wreszcie wpływ kultury francuskiej na lokalną sztukę i modę. O tym wszystkim, i wielu innych ciekawostkach będziemy mówić podczas spaceru po mieście. Podczas warsztatów natomiast utrwalimy sobie najważniejsze informacje o Francji i jej mieszkańcach. Nie zabraknie omówienia ciekawostek, skojarzeń i stereotypów. Poznamy podstawowe francuskie zwroty, przećwiczymy kaligrafię, a na koniec zrobimy napoleoński kapelusz,  bo przecież to właśnie cesarz Francuzów miał stwierdzić, że “Gdańsk jest kluczem do wszystkiego”. Do zobaczenia! À bientôt! 

Anna Perz – z wykształcenia architektka i historyczka sztuki, z zamiłowania przewodniczka turystyczna.

12 sierpnia – Rumunia  

Dowiemy się jak brzmi język rumuński i dlaczego jest tak bardzo podobny do włoskiego, a mimo to jest mnóstwo  polskobrzmiących wyrazów. Poznamy historię Romów, którzy są często myleni z Rumunami. Dowiemy się skąd przybyli i z jakiego powodu tak wielu z nich zamieszkało w Rumunii.  Odkryjemy, że z Polski do Rumunii jest bardzo blisko. Czy to możliwe, że z Polski “widać” ten kraj, Rumunię? Tematem spaceru będą “luźne” związki Gdańska z Rumunią. Okazuje się, że Rumunia to nie tylko Drakula. Postaramy się odkryć miejsca w Gdańsku, które przypominają o dawnym sąsiedzie. Poznamy ludzi, którzy się urodzili na terenie dzisiejszej Rumunii, ale los pokierował ich w stronę Gdańska. Jeden z nich został nawet królem! Zobaczymy Wielki Młyn, symbol panowania Krzyżaków w mieście. Zanim przybyli na Pomorze, chcieli zadomowić się na terenie dzisiejszejRumunii. Dlaczego im się nie udało? Odwiedzimy Europejskie Centrum Solidarności- symboliczne miejsce, które przypomina o tym, jak podobny los spotkał Polskę i Rumunię po II wojnie światowej.  

Hania Adamus jest przewodniczką po Trójmieście. Oprowadza również turystów po Rumunii, gdzie trzykrotnie mieszkała. Studiowała w Transylwanii, uczestniczyła w wolontariacie europejskim w różnych miastach Rumunii i pracowała w Bukareszcie. Zagadnieniom związanym z Rumunią poświęciła pracę licencjacką i magisterską.  

17 sierpnia – Anglia  

Poszukamy, gdzie w Gdańsku natkniemy się na ślady kontaktów Anglików z naszym miastem, a także gdzie znajdziemy ślady fascynacji gdańszczan kulturą angielską. Na warsztatach zastanowimy się, co może nas zaskoczyć przy korzystaniu z angielskiej książki kucharskiej. Co to jest uncja i funt oraz jak to jest z tymi stopami… Nie zabraknie królewskiego akcentu – przecież poznawać będziemy najprawdziwsze Królestwo!  

Marta Szagżdowicz od dwunastu lat pracuje jako przewodnik po Trójmieście z turystami z Polski, Niemiec i anglojęzycznymi. Z wykształcenia jest nauczycielem historii oraz języków niemieckiego i angielskiego. Gdańszczanka od urodzenia.

19 sierpnia – Szwecja  

W czasie wycieczki oraz warsztatów dowiemy się, jak Bałtyk łączył Skandynawów z Gdańskiem już od czasów wikingów i jak liczne ślady szwedzkie można znaleźć w naszym mieście. Porozmawiamy o wspólnej historii i skomplikowanych relacjach polsko-szwedzkich, królach z dynastii Wazów, bitwach morskich i językach skandynawskich. Dowiecie się też więcej o Szwecji i jej mieszkańcach – od strony kuchni i nie tylko:) 

Aleksandra Krywuć jest absolwentką Skandynawistyki na Uniwersytecie Gdańskim. Od ponad dwudziestu lat pracuje jako przewodnik po Gdańsku i oprowadza głównie turystów z Norwegii oraz Szwecji.

26 sierpnia  – Język łaciński 

Imperium rzymskie – co to był za kraj? Jak budowano w starożytności i co nam do dziś po niej zostało? Łacina – co to za język i skąd się biorą języki? Sprawdzimy jakie polskie słowa wywodzą się z łaciny! Podczas spaceru zatrzymamy się przy znanych gdańskich zabytkach, na których znajdują się łacińskie inskrypcje. Spróbujemy odczytać, jakie przesłanie mieli dla nas gdańszczanie, którzy je wznosili. 

Marta Szagżdowicz od dwunastu lat pracuje jako przewodnik po Trójmieście z turystami z Polski, Niemiec i anglojęzycznymi. Z wykształcenia jest nauczycielem historii oraz języków niemieckiego i angielskiego. Gdańszczanka od urodzenia. 

“Gazeta Wyborcza.Trójmiasto” Małgorzata Muraszko pisze o nominowanych do Nagrody Europejski Poeta Wolności 2020

NOMINOWANI
• Darko Cvijetić (Bośnia i Hercegowina) – za tom „Ježene kožice” (2017), przekład Miłosz Waligórski
• Balša Brković (Czarnogóra) – za tom „Crno igralište” („Czarne boisko”, 2017), przekład Agnieszka Schreier
• Zwiad Ratiani (Gruzja) – za tom „Tobie wolno” (2015), przekład Magdalena Nowakowska
• Sinéad Morrissey (Irlandia) – za tom „On Balance” (2017), przekład Magdalena Heydel
• Agne Žagrakalyte (Litwa) – za tom „Štai” (2017), przekład Agnieszka Rembiałkowska
• Jean Portante (Luksemburg) – za tom „Aprés le tremblement” (2013), przekład Wawrzyniec Brzozowski
• Inga Gaile (Łotwa) – za tom „Lieldienas” („Wielkanoc”, 2018), przekład Agnieszka Smarzewska
• Antoine Cassar (Malta) – za tom „Erbghin Jum” („Czterdzieści dni”, 2017), przekład Zuzanna Gawron, Urszula Zielińska

Osiem krajów i ośmioro nominowanych w szóstej edycji Międzynarodowego Festiwalu Literatury “Europejski Poeta Wolności”, który co dwa lata odbywa się w Gdańsku.
Celem festiwalu „Europejski Poeta Wolności” jest wyróżnienie i promocja zjawisk poetyckich, które podejmują jeden z najistotniejszych dla współczesności tematów – temat wolności, a jednocześnie charakteryzują się wybitnymi wartościami artystycznymi.
Laureatami konkursu są Białorusin Uładzimier Arłou (2010 rok, tom „Prom przez kanał La Manche. Wiersze”), niemiecki poeta Durs Grünbein (2012 rok, tom „Mizantrop na Capri”), Chorwatka Dorta Jagić (2014 rok, tom „Kanapa na rynku”) oraz rumuńska poetka Ana Blandiana (2016 rok, tom „Moja ojczyzna A4”). W 2018 roku do tego grona dołączyła Linda Vilhjalmsdottir nagrodzona za tom „Wolność”.
Pomimo że impreza odbywa się w cyklu dwuletnim, to jury już ogłosiło nominowanych do tytułu Europejskiego Poety Wolności 2020. Wśród nich są literaci z Irlandii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Gruzji, Litwy, Luksemburga, Łotwy i Malty. Nominowanych zgłaszali wybitni tłumacze literatury, a wybrało ich jury w składzie Krzysztof Czyżewski (przewodniczący), Paweł Huelle, Zbigniew Mikołejko, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg, Beata Stasińska, Olga Tokarczuk oraz niegłosujący sekretarz jury Andrzej Jagodziński.
Teatralność poezji
Darko Cvijetić z Bośni i Hercegowiny swoje życie dzieli między literaturę i teatr. Jest poetą, prozaikiem, aktorem i pracuje jako reżyser i dramaturg w Teatrze Prijedor w Republice Serbskiej. Jego wiersze tłumaczono na francuski, angielski, niemiecki, słoweński, hebrajski, albański, węgierski, polski, macedoński i jidysz. – Wiersze Darka Cvijeticia (Bośnia i Hercegowina) wybudzają skłonną do uogólnień, leniwą pamięć. Ich podmiot, wchodząc w skórę ofiar, katów, a nawet narzędzi zbrodni, przyjmuje punkt widzenia, który wymyka się banałowi kolektywnych narracji i pokazuje, że właśnie dzięki perspektywie można zbliżyć się do indywidualnego doznania drugiego człowieka i razem z nim wejść w „sektor wolności” – opisuje tłumacz literatury Miłosz Waligórski.
Balša Brković z Czarnogóry opublikował sześć książek poetyckich, po jednym zbiorze poetyckim i opowiadaniu. Zajmuje się krytyką teatralną, historią i ideologią anarchizmu. – Jego poezja to terytorium swobody i autonomii, poety nie ograniczają żadne powinności wobec narodu, historii i historii narodu – uzasadnia nominację Agnieszka Schreier.
Gruziński poeta Zwiad Ratiani wydaje swoje prace drukiem od 1992 r. Opublikował pięć tomików poezji, równolegle będąc tłumaczem poezji angielskiej i niemieckiej, a jego prace zostały przetłumaczone m.in. na język angielski, niemiecki, francuski, rosyjski, azerski, ukraiński i łotewski. – Twórczość Zwiada Ratianiego (Gruzja) obraca się wokół fundamentalnych pytań o funkcję człowieka we współczesnym świecie i intensywnie poszukuje sensownej recepty na godną egzystencję w rzeczywistości zdominowanej przez różne formy agresji – od fizycznej i psychicznej po materialną – komentuje nominująca poetę Magdalena Nowakowska.
Jean Portante z Luksemburga wydał dotychczas kilkanaście zbiorów wierszy, kilka powieści i sztuk teatralnych, z których wiele przełożono na około 20 języków. W Luksemburgu, z którego pochodzi, jest dyrektorem artystycznym festiwalu poetyckiego „Printemps des poetes”, redaktorem literackim czasopisma „TRANSKRIT” oraz dziennikarzem tygodnika „Jeudi”. Pochodzi z rodziny włoskich emigrantów i debiutując w wieku 33 lat, „Pragnął sam wywalczyć sobie „wolność” w języku, w którym czuł się nie do końca swobodnie”, jak pisze w uzasadnieniu Wawrzyniec Brzozowski.
Jednym z nominowanych jest pochodzący z Malty Antoine Cassar, poeta, tłumacz oraz działacz kulturowy. W swojej ostatniej poetyckiej książce „Erbghin Jum” (40 Days, wyd. EDE Books, 2017 r.) porusza temat dziecięcej traumy, depresji oraz chodzenia jako formy autoterapii. – Tom „Czterdzieści dni” Antoine’a Cassara (Malta) jest przykładem siły, jaką ma w sobie człowiek, by zmierzyć się z demonami przeszłości i je zwyciężyć – uzasadniają Zuzanna Gawron i Urszula Zielińska.
Aktywizm i feminizm
– Jej wiersze, zanurzone w żywiole historii, nie zamykają się w nim, otwierając się na wielką przestrzeń wyobraźni i wolności myślenia – tak nominację irlandzkiej poetki Sinéad Morrissey uzasadnia tłumaczka Magdaleny Heydel. Morrissey dorastała w Belfaście, studia skończyła w Dublinie, ale wiele lat spędziła poza Irlandią, m.in. w Japonii i Nowej Zelandii. Morrissey jest autorką sześciu tomów poetyckich, jest laureatką wielu nagród i stypendiów.
Litewska poetka, powieściopisarka, eseistka, felietonistka Agne Žagrakalyte zadebiutowała w 1996 roku, a jeszcze przed ukazaniem się pierwszego tomiku otrzymała nagrodę za najlepszy debiut poetycki. Pisze eseje i felietony dla litewskich magazynów poświęconych kulturze i jest autorką trzech tomów poetyckich. Uzasadniając swoją nominację, Agnieszka Rembiałkowska zwraca uwagę na to, że Žagrakalyte w swojej twórczości porusza temat kulturowych stereotypów związanych z kobietami i ich twórczością, nie tracąc przy tym zmysłowości i „niemal erotycznej energii przekazu”.
– Autorka śmiało podejmuje wątki feministyczne oraz LGBT+, żongluje aluzjami politycznymi i nawiązaniami do najnowszej historii Łotwy, a ironia i humor nie są jej obce – pisze Agnieszka Smarzewska nominująca łotewską poetkę Ingi Gaile, autorkę sześciu tomików poezji, organizatorkę i uczestniczkę stand-upów dla kobiet oraz zdobywczynię wielu ważnych łotewskich nagród literackich.
Wszystkie nominowane tomy zostaną premierowo przetłumaczone i opublikowane w języku polskim i zaprezentowane podczas Festiwalu Europejski Poeta Wolności w marcu 2020 roku. Wręczana podczas wydarzenia nagroda główna to 100 000 zł dla poety oraz 20 000 zł dla tłumacza.

Trzy grosze! Młodzież się wtrąca! Prezentacja w Teatrze Miniatura.

22 września w ramach Gdańskiego Tygodnia Demokracji mogliście zobaczyć efekty pracy młodzieży podczas warsztatów “Trzy grosze. Młodzież się wtrąca” w Teatrze Miniatura.

Trzy etiudy powstały pod opieką Agnieszki Grewling-Stolc i Julii Kawki.

Stworzyli je: Jan Alwasiak, Matylda Brzezińska, Bianka Bubik, Maja Dybuk, Izabela Flisikowska, Hanna Gęba, Antonina Greszczuk, Noemi Hryniewicz, Natalia Idziak, Kornelia Kicka, Anna Kosowska, Katarzyna Krot, Bianka Kuellmer, Mateusz Lewicki, Adrianna Mojska, Matylda Skowrońska, Jan Tlaga, Joanna Tworkowska, Emilia Zaleska.

To duża satysfakcja, że wbrew obiegowym sądom, młodzi ludzie mają wiele do powiedzenia o kondycji współczesnego świata. Ich wrażliwość i twórcza pasja mogą stanowić dla nas prawdziwą inspirację. Podziw budzi także metoda pracy stosowana przez Agnieszkę Grewling-Stolc i Julię Kawkę, które niczego nie narzucają młodym artystom, a z uwagą i troską podróżują razem z nimi.

Gratulujemy!

Dziękujemy za niezawodną współpracę Teatrowi Miniatura – Romuald Wicza-Pokojski, Agnieszka Kochanowska, Mirek Baran!