“Gazeta Wyborcza.Trójmiasto” Małgorzata Muraszko pisze o nominowanych do Nagrody Europejski Poeta Wolności 2020

NOMINOWANI
• Darko Cvijetić (Bośnia i Hercegowina) – za tom „Ježene kožice” (2017), przekład Miłosz Waligórski
• Balša Brković (Czarnogóra) – za tom „Crno igralište” („Czarne boisko”, 2017), przekład Agnieszka Schreier
• Zwiad Ratiani (Gruzja) – za tom „Tobie wolno” (2015), przekład Magdalena Nowakowska
• Sinéad Morrissey (Irlandia) – za tom „On Balance” (2017), przekład Magdalena Heydel
• Agne Žagrakalyte (Litwa) – za tom „Štai” (2017), przekład Agnieszka Rembiałkowska
• Jean Portante (Luksemburg) – za tom „Aprés le tremblement” (2013), przekład Wawrzyniec Brzozowski
• Inga Gaile (Łotwa) – za tom „Lieldienas” („Wielkanoc”, 2018), przekład Agnieszka Smarzewska
• Antoine Cassar (Malta) – za tom „Erbghin Jum” („Czterdzieści dni”, 2017), przekład Zuzanna Gawron, Urszula Zielińska

Osiem krajów i ośmioro nominowanych w szóstej edycji Międzynarodowego Festiwalu Literatury “Europejski Poeta Wolności”, który co dwa lata odbywa się w Gdańsku.
Celem festiwalu „Europejski Poeta Wolności” jest wyróżnienie i promocja zjawisk poetyckich, które podejmują jeden z najistotniejszych dla współczesności tematów – temat wolności, a jednocześnie charakteryzują się wybitnymi wartościami artystycznymi.
Laureatami konkursu są Białorusin Uładzimier Arłou (2010 rok, tom „Prom przez kanał La Manche. Wiersze”), niemiecki poeta Durs Grünbein (2012 rok, tom „Mizantrop na Capri”), Chorwatka Dorta Jagić (2014 rok, tom „Kanapa na rynku”) oraz rumuńska poetka Ana Blandiana (2016 rok, tom „Moja ojczyzna A4”). W 2018 roku do tego grona dołączyła Linda Vilhjalmsdottir nagrodzona za tom „Wolność”.
Pomimo że impreza odbywa się w cyklu dwuletnim, to jury już ogłosiło nominowanych do tytułu Europejskiego Poety Wolności 2020. Wśród nich są literaci z Irlandii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Gruzji, Litwy, Luksemburga, Łotwy i Malty. Nominowanych zgłaszali wybitni tłumacze literatury, a wybrało ich jury w składzie Krzysztof Czyżewski (przewodniczący), Paweł Huelle, Zbigniew Mikołejko, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg, Beata Stasińska, Olga Tokarczuk oraz niegłosujący sekretarz jury Andrzej Jagodziński.
Teatralność poezji
Darko Cvijetić z Bośni i Hercegowiny swoje życie dzieli między literaturę i teatr. Jest poetą, prozaikiem, aktorem i pracuje jako reżyser i dramaturg w Teatrze Prijedor w Republice Serbskiej. Jego wiersze tłumaczono na francuski, angielski, niemiecki, słoweński, hebrajski, albański, węgierski, polski, macedoński i jidysz. – Wiersze Darka Cvijeticia (Bośnia i Hercegowina) wybudzają skłonną do uogólnień, leniwą pamięć. Ich podmiot, wchodząc w skórę ofiar, katów, a nawet narzędzi zbrodni, przyjmuje punkt widzenia, który wymyka się banałowi kolektywnych narracji i pokazuje, że właśnie dzięki perspektywie można zbliżyć się do indywidualnego doznania drugiego człowieka i razem z nim wejść w „sektor wolności” – opisuje tłumacz literatury Miłosz Waligórski.
Balša Brković z Czarnogóry opublikował sześć książek poetyckich, po jednym zbiorze poetyckim i opowiadaniu. Zajmuje się krytyką teatralną, historią i ideologią anarchizmu. – Jego poezja to terytorium swobody i autonomii, poety nie ograniczają żadne powinności wobec narodu, historii i historii narodu – uzasadnia nominację Agnieszka Schreier.
Gruziński poeta Zwiad Ratiani wydaje swoje prace drukiem od 1992 r. Opublikował pięć tomików poezji, równolegle będąc tłumaczem poezji angielskiej i niemieckiej, a jego prace zostały przetłumaczone m.in. na język angielski, niemiecki, francuski, rosyjski, azerski, ukraiński i łotewski. – Twórczość Zwiada Ratianiego (Gruzja) obraca się wokół fundamentalnych pytań o funkcję człowieka we współczesnym świecie i intensywnie poszukuje sensownej recepty na godną egzystencję w rzeczywistości zdominowanej przez różne formy agresji – od fizycznej i psychicznej po materialną – komentuje nominująca poetę Magdalena Nowakowska.
Jean Portante z Luksemburga wydał dotychczas kilkanaście zbiorów wierszy, kilka powieści i sztuk teatralnych, z których wiele przełożono na około 20 języków. W Luksemburgu, z którego pochodzi, jest dyrektorem artystycznym festiwalu poetyckiego „Printemps des poetes”, redaktorem literackim czasopisma „TRANSKRIT” oraz dziennikarzem tygodnika „Jeudi”. Pochodzi z rodziny włoskich emigrantów i debiutując w wieku 33 lat, „Pragnął sam wywalczyć sobie „wolność” w języku, w którym czuł się nie do końca swobodnie”, jak pisze w uzasadnieniu Wawrzyniec Brzozowski.
Jednym z nominowanych jest pochodzący z Malty Antoine Cassar, poeta, tłumacz oraz działacz kulturowy. W swojej ostatniej poetyckiej książce „Erbghin Jum” (40 Days, wyd. EDE Books, 2017 r.) porusza temat dziecięcej traumy, depresji oraz chodzenia jako formy autoterapii. – Tom „Czterdzieści dni” Antoine’a Cassara (Malta) jest przykładem siły, jaką ma w sobie człowiek, by zmierzyć się z demonami przeszłości i je zwyciężyć – uzasadniają Zuzanna Gawron i Urszula Zielińska.
Aktywizm i feminizm
– Jej wiersze, zanurzone w żywiole historii, nie zamykają się w nim, otwierając się na wielką przestrzeń wyobraźni i wolności myślenia – tak nominację irlandzkiej poetki Sinéad Morrissey uzasadnia tłumaczka Magdaleny Heydel. Morrissey dorastała w Belfaście, studia skończyła w Dublinie, ale wiele lat spędziła poza Irlandią, m.in. w Japonii i Nowej Zelandii. Morrissey jest autorką sześciu tomów poetyckich, jest laureatką wielu nagród i stypendiów.
Litewska poetka, powieściopisarka, eseistka, felietonistka Agne Žagrakalyte zadebiutowała w 1996 roku, a jeszcze przed ukazaniem się pierwszego tomiku otrzymała nagrodę za najlepszy debiut poetycki. Pisze eseje i felietony dla litewskich magazynów poświęconych kulturze i jest autorką trzech tomów poetyckich. Uzasadniając swoją nominację, Agnieszka Rembiałkowska zwraca uwagę na to, że Žagrakalyte w swojej twórczości porusza temat kulturowych stereotypów związanych z kobietami i ich twórczością, nie tracąc przy tym zmysłowości i „niemal erotycznej energii przekazu”.
– Autorka śmiało podejmuje wątki feministyczne oraz LGBT+, żongluje aluzjami politycznymi i nawiązaniami do najnowszej historii Łotwy, a ironia i humor nie są jej obce – pisze Agnieszka Smarzewska nominująca łotewską poetkę Ingi Gaile, autorkę sześciu tomików poezji, organizatorkę i uczestniczkę stand-upów dla kobiet oraz zdobywczynię wielu ważnych łotewskich nagród literackich.
Wszystkie nominowane tomy zostaną premierowo przetłumaczone i opublikowane w języku polskim i zaprezentowane podczas Festiwalu Europejski Poeta Wolności w marcu 2020 roku. Wręczana podczas wydarzenia nagroda główna to 100 000 zł dla poety oraz 20 000 zł dla tłumacza.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *